Ένα κάλεσμα επένδυσης: Όχι μόνο σε αισθητήρες και πλατφόρμες, αλλά στους ανθρώπους της Πολιτικής Προστασίας

 

πηγή https://cp.pamth.gov.gr/civil/

---

Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση πυκνώνει τα φαινόμενα φυσικών καταστροφών και απειλών, η Πολιτική Προστασία καλείται να υπερβεί τα όριά της. Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως ο ισχυρότερος σύμμαχος, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μεταπτυχιακή Διατριβή του Κωνσταντίνου Χουβαρδά, Διευθυντή Πολιτικής Προστασίας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με τίτλο «Αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων και αυτοματισμών στη διαχείριση κινδύνων και καταστροφών σε περιφερειακό επίπεδο».

Η διατριβή αυτή καταγράφει με επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά και με ειλικρινή γνώση πεδίου, πώς η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΑΜΘ) κατάφερε να αναπτύξει ένα υποδειγματικό τεχνολογικό πλέγμα πρόληψης και αντίδρασης. Όταν η Τεχνολογία Συναντά την Πολιτική Προστασία: Η Περίπτωση της ΑΜΘ δεν είναι απλώς τίτλος μιας μελέτης – είναι περιγραφή μιας διαδρομής που χτίστηκε με πίστη, καινοτομία και επίμονη εργασία.

Τεχνολογίες αιχμής – αλλά και στρατηγικές χρήσης

Η διατριβή αναδεικνύει την πολύπλευρη αξιοποίηση εργαλείων όπως τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (GIS), τα drones με αισθητήρες, οι τηλεμετρικοί σταθμοί στον ποταμό Έβρο, η χρήση δορυφορικών δεδομένων Copernicus, και τα ανοικτά συστήματα πληροφορίας για διαλειτουργικότητα. Σημαντική είναι επίσης η χρήση του hashtag #cppamth στα social media για την ψηφιακή τεκμηρίωση και διάχυση κρίσιμων πληροφοριών.

Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύνολο τεχνολογικών εργαλείων και εφαρμογών, που έχει σχεδιαστεί για να υποστηρίζει αποτελεσματικά τη διαχείριση του κύκλου μιας καταστροφής: πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση, αποκατάσταση. Όλα αυτά με γνώμονα τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας λήψης αποφάσεων σε κρίσιμες στιγμές.

Όταν η τεχνολογία δεν αρκεί

Παρά τα σημαντικά επιτεύγματα, η εργασία φωτίζει με ρεαλισμό τις ελλείψεις και τις διαχρονικές παθογένειες του συστήματος. Δεν υπάρχει κοινή βάση δεδομένων για κρίσιμες πληροφορίες, οι επικοινωνίες καταρρέουν στις πρώτες ώρες μιας κρίσης, οι εμπλεκόμενοι φορείς λειτουργούν συχνά με αυτοσχεδιασμούς και ιδιωτικά εργαλεία (Viber, WhatsApp) για να γεφυρώσουν τα θεσμικά κενά.

Ο ίδιος ο συγγραφέας, με εμπειρία δεκαετιών, επισημαίνει πως οι τεχνολογίες αυτές αποδίδουν μόνο όταν υποστηρίζονται από ανθρώπους καταρτισμένους, συντονισμένους και επαρκώς στελεχωμένους. Και σε αυτό το σημείο, το έλλειμμα της Πολιτείας είναι κραυγαλέο: η απουσία επένδυσης σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους καθηλώνει τη δυναμική της τεχνολογικής προόδου.

πηγή https://cp.pamth.gov.gr/civil/

Η τεχνολογία θέλει ανθρώπους

Η Περιφέρεια ΑΜΘ κατάφερε να φτιάξει ένα πλέγμα εργαλείων που θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για όλη τη χώρα. Αλλά το πρότυπο αυτό δεν είναι αυτοματοποιημένο. Δεν τρέχει από μόνο του. Πίσω από κάθε σύστημα, κάθε προειδοποίηση, κάθε χαρτογράφηση κρύβεται η επιμονή, η τεχνογνωσία και ο ζήλος λίγων ανθρώπων.

Η πρόοδος που καταγράφηκε είναι αποτέλεσμα επιλογών. Όχι μονάχα πολιτικών, αλλά κυρίως προσωπικών. Επιλογών καθημερινής μάχης με την έλλειψη πόρων, με την αδιαφορία, με τη γραφειοκρατία.

πηγή https://cp.pamth.gov.gr/civil/

Συμπερασματικά

Η τεχνολογική καινοτομία αποτελεί απαραίτητη συνθήκη για την Πολιτική Προστασία του 21ου αιώνα. Αλλά όχι ικανή από μόνη της. Η εργασία του Κωνσταντίνου Χουβαρδά μας δείχνει τον δρόμο, όχι μόνο προς το "πώς", αλλά και προς το "ποιοι".

Και εν τέλει, είναι ένα κάλεσμα επένδυσης: Όχι μόνο σε αισθητήρες και πλατφόρμες, αλλά στους ανθρώπους της Πολιτικής Προστασίας.

---

πηγή άρθρου https://cp.pamth.gov.gr/civil/?page_id=2679

Κλιματική Ιατρική: Η Νέα Ειδικότητα του Μέλλοντος

 

Πηγή:https://www.medicalrepublic.com.au/
climate-change-and-moral-responsibility-in-medicine/4238

Η κλιματική κρίση δεν είναι μόνο ένα περιβαλλοντικό ή πολιτικό ζήτημα – είναι μια υγειονομική κρίση με πολλαπλές και ήδη ορατές επιπτώσεις στην καθημερινή μας ζωή. Καύσωνες, πυρκαγιές, πλημμύρες, επιδημίες και αναπνευστικά προβλήματα επηρεάζουν καθημερινά τον πληθυσμό. Μέσα σε αυτό το νέο τοπίο, αναδύεται μια καινοτόμος ειδικότητα: η Κλιματική Ιατρική (Climate Medicine).

Τι είναι η Κλιματική Ιατρική και γιατί την χρειαζόμαστε;

Η Κλιματική Ιατρική είναι ένα νέο, διεπιστημονικό πεδίο που επικεντρώνεται στη μελέτη και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία. Οι γιατροί που εξειδικεύονται σε αυτόν τον τομέα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται νοσήματα που επιδεινώνονται από περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Γιατί είναι απαραίτητη;

• Επειδή οι αναπνευστικές παθήσεις (όπως άσθμα και ΧΑΠ) αυξάνονται λόγω ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Επειδή η θερμική καταπόνηση προκαλεί αυξημένη θνησιμότητα το καλοκαίρι, κυρίως στους ηλικιωμένους.
• Επειδή μολυσματικές ασθένειες επανεμφανίζονται ή μετακινούνται σε νέες περιοχές λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας.

Ο γιατρός του μέλλοντος πρέπει να γνωρίζει πώς το περιβάλλον επηρεάζει την παθοφυσιολογία, αλλά και πώς να προσαρμόζει τη φροντίδα ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες

Πώς προσαρμόζεται η ιατρική κοινότητα;

Η ιατρική κοινότητα αρχίζει να αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα μιας νέας προσέγγισης στην παροχή φροντίδας.

• Ιατρικές σχολές εντάσσουν σταδιακά μαθήματα για τις κλιματικές επιπτώσεις στην υγεία
• Νοσοκομεία αναπτύσσουν σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων καιρικών φαινομένων (όπως καύσωνες και πλημμύρες).
• Δημόσια υγεία και προγράμματα πρόληψης ενσωματώνουν πλέον περιβαλλοντικούς δείκτες
• Διεθνείς οργανισμοί όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζουν ότι η κλιματική κρίση είναι "η μεγαλύτερη απειλή για την υγεία του 21ου αιώνα".

Στην Ελλάδα, παρατηρείται αυξημένη ενασχόληση με το θέμα μετά τις πυρκαγιές, τους καύσωνες και τις πλημμύρες των τελευταίων ετών.

Η Ιατρική Εκπαίδευση σε Μετάβαση

Η εκπαίδευση των γιατρών αλλάζει, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου, προσαρμοστικού και "οικολογικά ευαίσθητου" επαγγελματία υγείας.

• Σχολές ιατρικής σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Αυστραλία εισάγουν επίσημα προγράμματα Climate & Health Curriculum.
• Έρευνες δείχνουν πως οι νέοι φοιτητές επιθυμούν ενεργά να μάθουν για την πρόληψη περιβαλλοντικών ασθενειών.
• Δημιουργούνται συνεργασίες με ειδικότητες όπως επιδημιολογία, δημόσια υγεία, περιβαλλοντικές επιστήμες.

Ο τελικός στόχος είναι η εκπαίδευση γιατρών που θα είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του κλίματος, κατανοώντας τη σύνδεση μεταξύ της υγείας και του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε.

Πηγή:https://edition.cnn.com/2023/12/08/health/climate-change-health-care-doctors/index.html

Πηγή:https://www.iatronet.gr/article/128373/nea-dedomena-sthn-iatrikh-ekpaideysh-fernei-h-klimatikh-allagh

Άρθρο επιμελημένο από τον Δημήτρη Παπανδρέου

Το «έξυπνο μάτι» του Νέστου απέναντι στις πλημμύρες

 πηγή https://www.ertnews.gr/perifereiakoi-stathmoi/komotini/xanthi-proeidopoiisi-gia-plimmyres-stin-lekani-aporrois-ton-potamon-nestoy-kai-kosynthoy/

Ένα προηγμένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που αλλάζει τα δεδομένα στη διαχείριση φυσικών καταστροφών στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη

Ο ποταμός Νέστος, ζωτική αρτηρία της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, δεν είναι μόνο πηγή ζωής και βιοποικιλότητας — είναι ταυτόχρονα και μια διαρκής πρόκληση για τις τοπικές κοινωνίες όταν η φύση θυμώνει. Οι συχνές πλημμύρες που προκαλούνται από έντονες βροχοπτώσεις, απορροές και παροχετεύσεις καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για σύγχρονα μέσα πρόληψης και προειδοποίησης.

Κάπου εδώ μπαίνει δυναμικά το AUTONEST, ένα πρωτοποριακό σύστημα τηλεμετρικής παρακολούθησης, σχεδιασμένο αποκλειστικά για τον Νέστο.

---

Τι είναι το AUTONEST;

Το AUTONEST (Automated Telemetric Applications for Operational Monitoring of the Nestos River Basin) αποτελεί ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών, ειδικά αναπτυγμένο για τις ανάγκες της λεκάνης του ποταμού Νέστου. Λειτουργεί ως μέρος του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης των Υδάτων, και εστιάζει στη συνεχή παρακολούθηση κρίσιμων υδρομετεωρολογικών δεδομένων.

Στόχος: Να παρέχει πραγματικό χρόνο δεδομένα σε φορείς πολιτικής προστασίας και να ενεργοποιεί προειδοποιητικούς μηχανισμούς, πριν τα νερά ξεφύγουν από τον έλεγχο.

---

 Πού λειτουργεί;

Το AUTONEST αναπτύχθηκε και εγκαταστάθηκε κατά μήκος της μέσης και κατώτερης λεκάνης του ποταμού Νέστου, σε σημεία κρίσιμης σημασίας για την παρακολούθηση της στάθμης, της παροχής και των καιρικών φαινομένων.

 Συνολικά περιλαμβάνει 9 αυτόματους τηλεμετρικούς σταθμούς, εξοπλισμένους με ειδικούς αισθητήρες.

---

 Πώς λειτουργεί;

Κάθε σταθμός του συστήματος συλλέγει:

• Στάθμη νερού
• Παροχή (ροή)
• Ύψος βροχής
• Θερμοκρασία και υγρασία αέρα (σε επιλεγμένα σημεία)

Τα δεδομένα μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο μέσω GSM/GPRS ή δορυφορικής σύνδεσης σε κεντρική βάση. Από εκεί, με ειδικά λογισμικά:

• Αναλύονται για ανίχνευση ανωμαλιών
• Συγκρίνονται με ιστορικά δεδομένα
• Τροφοδοτούνται σε μοντέλα πρόβλεψης
• Ενημερώνουν άμεσα τους εμπλεκόμενους φορείς

---

 Γιατί είναι σημαντικό;

Το AUTONEST παρέχει χρόνο. Χρόνο για να εκκενωθούν οικισμοί, να προστατευτούν καλλιέργειες, να προλάβουν οι αρχές τα χειρότερα. Είναι ένα ψηφιακό εργαλείο ανθεκτικότητας, το οποίο:

• Ενισχύει την προγνωστική ικανότητα της Πολιτικής Προστασίας
• Συνδέεται με άλλα δίκτυα παρακολούθησης (ΕΜΥ, ΕΚΠΑ)
• Υποστηρίζει στοχευμένα αντιπλημμυρικά έργα
• Μπορεί να επεκταθεί ή να αναπαραχθεί σε άλλες λεκάνες απορροής

---

 Προκλήσεις

Παρά την αξία του, το AUTONEST αντιμετωπίζει:

• Περιορισμένη συντήρηση
• Ελλιπή προσβασιμότητα για το ευρύ κοινό
• Απουσία επικαιροποιημένης δημόσιας πλατφόρμας δεδομένων
• Έλλειψη θεσμικής διασύνδεσης με τις καθημερινές αποφάσεις πολιτικής

---

 Το μέλλον του AUTONEST

Με την κλιματική κρίση να αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των πλημμυρών, το AUTONEST θα πρέπει να αποτελέσει πυλώνα της τοπικής πολιτικής προστασίας. Η ένταξή του σε ευρύτερα προγράμματα, όπως το EFAS (European Flood Awareness System), και η συνεργασία με τη Βουλγαρία (καθώς ο Νέστος είναι διασυνοριακός) μπορούν να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη χρησιμότητά του.

---

 Συμπερασματικά

Το AUTONEST δεν είναι απλώς ένα σύστημα μέτρησης. Είναι ένα έξυπνο μάτι στραμμένο στον ποταμό, που όταν λειτουργεί σωστά, μπορεί να σώσει ζωές και να αποτρέψει καταστροφές.

Η τεχνολογία και η πρόληψη πάνε μαζί. Και ο Νέστος είναι η ζωντανή απόδειξη ότι μπορούμε – και πρέπει – να επενδύουμε στην ανθεκτικότητα.

---

Έγκαιρη ανίχνευση δασικών πυρκαγιών με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογιών: Διατήρηση της Φύσης

Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες απειλές για την ανθρώπινη ζωή και το περιβάλλον. Η ανάγκη για αποτελεσματικά συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης είναι πιο σημαντική από ποτέ. Εδώ, πρόσφατη έρευνα προσφέρει μια πολλά υποσχόμενη λύση συνδυάζοντας την όραση υπολογιστή και τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (UAV - Unmanned Aerial Vehicle). Η καινοτομία της μεθόδου είναι ότι πρόκειται για ένα συνολικό σύστημα ανίχνευσης. Με την χρήση καμερών που είναι τοποθετημένες στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη - UAVs συλλέγουν εικόνες των δασικών περιοχών και με αυτές τις εικόνες γίνεται η επεξεργασία στα οπτικά δεδομένα για την ανίχνευση φλόγας και καπνού. Δεν εξαρτάται μόνο από τη φλόγα ή μόνο από τον καπνό, αλλά αξιοποιεί και τις δύο αυτές ιδιότητες μαζί. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή οι πρώιμες πυρκαγιές μπορεί να μην έχουν ανοιχτή φλόγα, ενώ ο καπνός τη νύχτα δεν μπορεί να ανιχνευθεί. Η έρευνα εστιάζει στην ανάλυση αυτών των εικόνων, χρησιμοποιώντας τεχνικές όρασης υπολογιστή και μηχανικής μάθησης. Αλγόριθμοι αναλύουν τα χαρακτηριστικά των εικόνων, όπως τα χρώματα και τα μοτίβα υφής, για να εντοπίσουν τις υπογραφές της φλόγας και του καπνού. Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται είναι εντυπωσιακή. Τόσο τα χαρακτηριστικά του χρώματος όσο και τα τοπικά δυαδικά μοτίβα (LBP - Local Binary Patterns) αναλύονται από ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο (ANN - Artificial Neural Network). Το δίκτυο εκπαιδεύεται σε ένα ειδικά σχεδιασμένο σύνολο δεδομένων, το οποίο αποτελείται από εικόνες από διάφορες δασικές πυρκαγιές. Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ενθαρρυντικά. Η μέθοδος είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην ανίχνευση φλόγας και καπνού, ακόμη και σε δυσμενείς συνθήκες. Η ικανότητα ανίχνευσης μικρών φλογών και διακριτού καπνού αποτελεί πρόσθετο πλεονέκτημα. Η ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας σε UAV μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ανιχνεύουμε και ανταποκρινόμαστε στις δασικές πυρκαγιές. Η ικανότητα εντοπισμού των εστιών στα αρχικά τους στάδια θα μπορούσε να σώσει ζωές και να μειώσει τις καταστροφικές επιπτώσεις. Ωστόσο, υπάρχουν προβλήματα. Η υπολογιστική πολυπλοκότητα αποτελεί μείζον ζήτημα, επειδή τα UAV διαθέτουν περιορισμένους πόρους. Η αύξηση της ταχύτητας επεξεργασίας και η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας είναι υποχρεωτικές για την εφαρμογή σε πραγματικό χρόνο. Αυτή η έρευνα ανοίγει νέους δρόμους στην ανίχνευση δασικών πυρκαγιών. Η υπολογιστική όραση και τα UAV, με τη συνεργική εφαρμογή τους μαζί, μπορούν να φέρουν επανάσταση στην προστασία των δασών μας.

Προκλήσεις και μελλοντικές κατευθύνσεις:

• Βελτιστοποίηση των αλγορίθμων για να σπάσει η υπολογιστική πολυπλοκότητα.
• Ανάπτυξη πιο προηγμένων συστημάτων για την επεξεργασία βίντεο σε πραγματικό χρόνο.
• Ενσωμάτωση δεδομένων από άλλους αισθητήρες, π.χ. θερμικές κάμερες.
• Δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου για την ανίχνευση δασικών πυρκαγιών με τη χρήση UAV.
• Η τεχνολογία μπορεί να αξιοποιηθεί για την προστασία του περιβάλλοντός μας. Ας ενωθούμε για να κάνουμε τη διαφορά.

Πηγή: Forest fire flame and smoke detection from UAV-captured images using fire-specific color features and multi-color space local binary pattern

Άρθρο επιμελημένο από τον Δημήτριο Αζαμπίδη.

ΑΠΕ με κάθε κόστος; Όχι στο όνομα του περιβάλλοντος

Προτεινόμενες περιοχές εγκατάστασης ΘΑΠ στη Σαμοθράκη και την Αλεξανδρούπολη
Πηγή: evrospost.gr

Η ανάγκη για ενεργειακή μετάβαση προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι σήμερα αδιαμφισβήτητη. Ο πλανήτης βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα είναι μονόδρομος. Ωστόσο, το ερώτημα που προκύπτει όλο και πιο συχνά είναι: μπορεί η "πράσινη μετάβαση" να πραγματοποιηθεί με θυσία του ίδιου του φυσικού περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών;

Η περίπτωση της Σαμοθράκης και των σχεδιαζόμενων υπεράκτιων αιολικών πάρκων στο Θρακικό Πέλαγος δείχνει πως όχι μόνο μπορεί να συμβεί, αλλά ήδη συμβαίνει.

Σύμφωνα με την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σαμοθράκης (Απόφαση 135/2024), εκφράζεται βαθύτατη ανησυχία για τις επιπτώσεις των "πιλοτικών" Θαλάσσιων Αιολικών Πάρκων (ΘΑΠ) τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στις τοπικές παραγωγικές δραστηριότητες. Η περιοχή εγκατάστασης βρίσκεται μέσα σε προστατευόμενες ζώνες NATURA 2000, απειλεί κρίσιμα ενδιαιτήματα ειδών όπως η Posidonia oceanica και η φώκαινα Phocoena phocoena relicta, ενώ επικαλύπτει σχεδόν εξολοκλήρου τα παραδοσιακά αλιευτικά πεδία.

Η σημασία του Θρακικού Πελάγους για την εθνική αλιευτική παραγωγή (26% της συνολικής) αλλά και για τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Όπως τονίζουν ερευνητές του ΕΛΚΕΘΕ και του Ινστιτούτου Αλιείας (ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ), η εγκατάσταση πακτωμένων ανεμογεννητριών και των αντίστοιχων υποθαλάσσιων καλωδίων ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα ευαίσθητα οικοσυστήματα, τόσο μέσω της μηχανικής διατάραξης όσο και μέσω του ηλεκτρομαγνητικού και ακουστικού θορύβου.

Η επιστημονική βιβλιογραφία επιβεβαιώνει αυτές τις ανησυχίες. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη των Balmori-de la Puente & Balmori (2024) στο περιοδικό Radiation, τα θαλάσσια κητώδη είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων και στον υποθαλάσσιο θόρυβο, με τεκμηριωμένες περιπτώσεις αποπροσανατολισμού και εκβρασμών. Επιπλέον, πρόσθετες μελέτες τονίζουν τους κινδύνους για είδη πανίδας που βασίζονται σε μαγνητικά πεδία για την πλοήγηση.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, τα ΘΑΠ σχεδιάζονται δίπλα στον πλωτό τερματικό σταθμό LNG της Gastrade, που θα απορροφά 31 εκατ. τόνους θαλασσινού νερού ετησίως, προσθέτοντας χημικά και επιστρέφοντας το νερό ψυχρότερο. Η σωρευτική περιβαλλοντική επιβάρυνση είναι ανυπολόγιστη.

Δεν πρόκειται για αντιπαράθεση "προόδου" και "συντήρησης". Η πραγματική πρόοδος απαιτεί κοινωνική συναίνεση, διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και σεβασμό στη φύση. Όμως, εδώ η τοπική κοινωνία αιφνιδιάστηκε. Δεν υπήρξε διαβούλευση. Όπως δήλωσε ο Δήμαρχος Σαμοθράκης, «το έργο χαρακτηρίστηκε πιλοτικό χωρίς καν γνωμοδοτήσεις».

Η κλιματική κρίση δεν μπορεί να είναι άλλοθι για την καταστροφή της φύσης.
Ναι στις ΑΠΕ, αλλά όχι χωρίς όρους και όρια.
Αν ο ήλιος και ο άνεμος είναι τα μέσα μας για μια καλύτερη ζωή, ας φροντίσουμε πρώτα να μη χρησιμοποιηθούν για να την καταστρέψουν.

Η τεχνολογία CCS: Λύση ή απειλή για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες;

πηγή φωτογραφίας

https://herema.gr/el/ccs-ugs/carbon-capture-and-storage/

Η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, γνωστή ως CCS (Carbon Capture and Storage), προβάλλεται τα τελευταία χρόνια ως ένα υποσχόμενο «όπλο» κατά της κλιματικής αλλαγής. Η βασική της ιδέα είναι απλή: δεσμεύουμε το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) πριν φτάσει στην ατμόσφαιρα και το αποθηκεύουμε σε υπόγειες γεωλογικές δομές. Στην πράξη όμως, και ιδίως όταν πρόκειται για εφαρμογές όπως αυτή που σχεδιάζεται στον Πρίνο της Θάσου, τα ερωτήματα και οι ανησυχίες είναι πολλά.

---

Τι είναι το CCS;

Η τεχνολογία CCS περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:

1. Δέσμευση του CO₂ από σταθμούς παραγωγής ενέργειας ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
2. Μεταφορά του διοξειδίου, συνήθως μέσω αγωγών ή πλοίων.
3. Αποθήκευση του σε γεωλογικούς σχηματισμούς, όπως εξαντλημένα κοιτάσματα πετρελαίου ή φυσικού αερίου, όπως αυτό του Πρίνου.

Η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο είναι το πρώτο τέτοιο έργο που προωθείται στην Ελλάδα, με στόχο την «αντιμετώπιση» των εκπομπών από τη βαριά βιομηχανία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η πρώτη φάση προβλέπει αποθήκευση 1 εκατ. τόνου CO₂ ετησίως, με επέκταση στα 3 εκατ. στη δεύτερη φάση.

---

Οι υποσχέσεις και η πραγματικότητα

Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας CCS τη βλέπουν ως μεταβατική λύση για τη μείωση των εκπομπών, ειδικά σε τομείς όπως η τσιμεντοβιομηχανία και οι αερομεταφορές, όπου η απαλλαγή από τον άνθρακα θεωρείται δύσκολη. Ωστόσο, οι ενστάσεις είναι σοβαρές:

• Η WWF προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι της τεχνολογίας είναι σοβαρότεροι από τα πιθανά οφέλη, και πως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων. Επίσης, απορρίπτει κάθε μορφή δημόσιας επιδότησης για τέτοια έργα.
  https://wwfeu.awsassets.panda.org/downloads/wwf_greenpeace_comments2eia_prinosccs-25feb2025-.pdf
• Το Ευρωπαϊκό Επιστημονικό Συμβούλιο για την Κλιματική Αλλαγή τονίζει ότι το CCS μπορεί να έχει νόημα μόνο για υπολειμματικές εκπομπές – όχι ως άλλοθι για συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.
  
  
  
  
  
  

---

Οι κίνδυνοι για τον Πρίνο και τη Θάσο

Η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα σχέδιο με πολύπλοκες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες:

• Διαρροές CO₂ σε κάθε στάδιο της διαδικασίας μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές στο θαλάσσιο και παράκτιο οικοσύστημα.
• Η περιοχή της Θάσου είναι σεισμογενής, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα βιομηχανικού ατυχήματος.
• Η τοπική κοινωνία απειλείται με μετατροπή της σε «αποθήκη» αέριων αποβλήτων για όλη την Ευρώπη.
• Ο τουρισμός, η αλιεία και η τοπική οικονομία θα μπορούσαν να υποστούν μη αναστρέψιμη ζημιά, ακόμη και από μια φήμη διαρροής.

---

CCS: Μια πράσινη μάσκα για το γκρι μέλλον;

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιείται από τις βιομηχανίες για να παρακάμψουν τη μείωση των εκπομπών και το κόστος ρύπων, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο.
 Όπως παρατηρεί ο περιβαλλοντολόγος Κώστας Νικολάου, η επιλογή του CCS δεν είναι μεταβατική, αλλά μονιμοποιεί την καύση απορριμμάτων και ορυκτών καυσίμων, και τελικά διαιωνίζει την κλιματική κρίση αντί να τη θεραπεύει.
https://www.infolibre.gr/2025/03/17/to-prasino-xeplyma-orykton-kaysimon-me-apothikeysi-viomichanikon-ekpompon-co2-sti-thaso/?fbclid=IwY2xjawJfAEBleHRuA2FlbQIxMAABHjbx3tGWhaJ26XjFdbWxr_1y35nba9Z4Vlp-WEMHjA6Diu2jMvEo2calDMag_aem_zwVl8OohilDiRugTfrCq7Q

---

Υπάρχουν εναλλακτικές;

Ασφαλώς. Η μείωση των εκπομπών CO₂ μέσω μικρής κλίμακας ΑΠΕ, απολιγνιτοποίησης, αποκατάστασης δασών και συμμετοχικών ενεργειακών κοινοτήτων είναι πολύ πιο ασφαλείς, αποτελεσματικές και κοινωνικά δίκαιες λύσεις. Ένα μέρος μόνο των καμένων δασών της χώρας θα μπορούσε να απορροφήσει το ισοδύναμο των 3 εκατ. τόνων CO₂ που προτείνεται να θαφτεί στον Πρίνο.

πηγή
ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ Γεωπόνος, Δρ. Εδαφολογίας, πρ. Διευθυντής Ινστιτούτου Βιομηχανικών & Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, Παράρτημα ΕΝΑ Θεσσαλίας

---

Συμπερασματικά

Η τεχνολογία CCS δεν είναι η μαγική λύση που θα μας σώσει από την κλιματική κρίση. Αντίθετα, κινδυνεύει να γίνει ένα επικίνδυνο άλλοθι για τη διαιώνιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και τη μεταφορά των περιβαλλοντικών κινδύνων σε τοπικές κοινωνίες, όπως αυτές γύρω από τον Πρίνο και τη Θάσο.
Χρειαζόμαστε πολιτικές που μειώνουν στη ρίζα τις εκπομπές και όχι τεχνολογίες που τις κρύβουν «κάτω από το χαλί» της θάλασσας.

Πηγές

https://insidestory.gr/article/desmeysi-anthraka-i-magiki-tehnologia-poy-tha-mas-sosei-apo-tin-klimatiki-allagi

Άρθρο επιμελημένο από τον Στέργιο Ηλιόπουλο

Κλιματική Κρίση και Υγεία: Όταν οι Πανδημίες Συναντούν τη Τεχνολογία. Απειλεί η Κλιματική Αλλαγή την Υγεία μας;

 

πηγή:https://www.kathimerini.gr/world/1076488/oi-epidimies-grafoyn-tin-istoria/

Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο μια περιβαλλοντική κρίση αλλά επηρεάζει άμεσα και την ανθρώπινη υγεία. Από την άνοδο της θερμοκρασίας μέχρι την καταστροφή των οικοτόπων, η κλιματική αλλαγή προκαλεί σοβαρές συνέπειες για την ευημερία του ανθρώπινου πληθυσμού. Ειδικότερα, δημιουργούνται νέες συνθήκες για την εξάπλωση παθογόνων μικροοργανισμών και την εμφάνιση νέων επιδημιών και πανδημιών. Πώς όμως συμβαίνει αυτό;

• Ζέστη και παθογόνα μικρόβια, ένα εκρηκτικό μείγμα.

Η αύξηση της θερμοκρασίας διευκολύνει την μετάδοση ασθενειών διευκολύνει την μετάδοση ασθενειών που μεταφέρονται μέσω εντόμων, όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός και η λοίμωξη από ιούς Ζίκα. Τα κουνούπια ,που είναι οι βασικοί φορείς αυτών των ασθενειών, επεκτείνονται σε περιοχές που προηγουμένως δεν είχαν την δυνατότητα να ζήσουν. Η ανατολική Ευρώπη και οι μεσογειακές χώρες είναι πλέον πιο ευάλωτες σε αυτές τις ασθένειες ,που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν τυπικά προβλήματα των τροπικών χωρών.

Η αλλαγή του κλίματος δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την επιβίωση αυτών των παρασίτων, ενώ η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να επιταχύνει τον κύκλο ζωής τους ,καθιστώντας τη διάδοση αυτών των ασθενειών ταχύτερη και εκτεταμένη.

• Η αποψίλωση των δασών φέρνει νέους ιούς.

Η καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων μέσω της αποψίλωσης των δασών και της επέκτασης της γεωργίας φέρνει τον άνθρωπο σε επαφή με άγρια ζώα που προηγουμένως ζούσαν σε απομονωμένα περιβάλλοντα. Αυτή η επαφή ανοίγει το δρόμο για τη μετάδοση ζωονοσογόνων ιών στους ανθρώπους, προκαλώντας νέες πανδημίες. Ιστορικά, παραδείγματα τέτοιων ιών είναι ο SARS-CoV-2, ο Έμπολα και ο ιός Nipah, οι οποίοι προήλθαν από ζώα, όπως νυχτερίδες ή πιθήκους.

Η αποψίλωση περιοχών όπως ο Αμαζόνιος, για παράδειγμα, οδηγεί σε αλλαγές στο οικοσύστημα που αυξάνουν τη διασπορά των ιών και άλλων παθογόνων. Ειδικότερα, η συρρίκνωση των φυσικών περιοχών τροφής για άγρια ζώα μπορεί να οδηγήσει αυτά τα ζώα σε νέες περιοχές και σε κοντινές ανθρώπινες κοινότητες, αυξάνοντας τη μετάδοση των ασθενειών.

• Οι πάγοι λιώνουν, οι ιοί ξυπνούν.

Μια λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου σημαντική συνέπεια της κλιματικής αλλαγής είναι η τήξη των παγετώνων και των αιωνίων πάγων, η οποία απελευθερώνει αρχαίους ιούς και παθογόνα που ήταν εγκλωβισμένα για χιλιάδες χρόνια. Καθώς οι πάγοι της Αρκτικής και της Σιβηρίας λιώνουν, απελευθερώνονται μικρόβια και ιοί που το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα δεν έχει ποτέ συναντήσει.

 Μερικοί επιστήμονες ανησυχούν ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει την εμφάνιση νέων, άγνωστων ιών, οι οποίοι μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία. Παρόλο που η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο παραμένει αβέβαιη, η τήξη των πάγων προσφέρει ιδανικές συνθήκες για την επιβίωση αυτών των μικροοργανισμών, οι οποίοι είχαν παραμείνει αδρανείς για χιλιάδες χρόνια.

Τεχνολογία: Ο Σιωπηλός Ήρωας στην Αντιμετώπιση Πανδημιών

Η τεχνολογία παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των νέων υγειονομικών κρίσεων που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή. Πώς μπορεί η τεχνολογία να μας βοηθήσει να προβλέψουμε και να αντιμετωπίσουμε τις νέες πανδημίες;

•  Τεχνητή Νοημοσύνη & Έγκαιρη Ανίχνευση

Οι πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, όπως το BlueDot και το HealthMap, χρησιμοποιούν δεδομένα από παγκόσμιες αναφορές για την ανίχνευση ανωμαλιών στα δεδομένα υγείας και την πρόβλεψη πιθανών πανδημιών. Αυτές οι πλατφόρμες αναλύουν δεδομένα για τη διάδοση ασθενειών, τον εντοπισμό κρουσμάτων και την κατανόηση της γεωγραφικής εξάπλωσης, προειδοποιώντας τις αρχές για τον κίνδυνο εξάπλωσης μιας ασθένειας πριν αυτή λάβει εκρηκτικές διαστάσεις.

•  Γονιδιωματική & Εμβόλια-Εξπρές

Η γονιδιωματική έχει επαναστατήσει στον τρόπο που αναπτύσσουμε θεραπείες και εμβόλια. Η τεχνολογία mRNA, που χρησιμοποιήθηκε για τα εμβόλια κατά του COVID-19, επιτρέπει την ταχύτερη ανάλυση του DNA νέων ιών και την ανάπτυξη εμβολίων σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα από ό,τι στο παρελθόν.

 Επιπλέον, η γονιδιωματική συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των ιών, επιτρέποντας στους επιστήμονες να αναγνωρίσουν γρήγορα τις μεταλλάξεις και να αναπτύξουν στρατηγικές για την καταπολέμηση τους.

•  Drones & Ρομποτική Υγεία

Η χρήση drones για τη μεταφορά εμβολίων, φαρμάκων και άλλων ιατρικών προμηθευτικών σε απομακρυσμένες ή πληγείσες περιοχές, εν μέσω πανδημιών, έχει αποδειχτεί εξαιρετικά χρήσιμη. Τα drones επιτρέπουν την γρήγορη και ασφαλή παράδοση σε περιοχές που είναι δύσκολα προσβάσιμες λόγω των συνθηκών και της έλλειψης υποδομών.

 Η ρομποτική υγεία είναι επίσης σημαντική για την ασφαλή διαχείριση μολυσμένων ασθενών, καθώς ρομπότ και συστήματα αυτοματισμού μπορούν να βοηθήσουν στην απολύμανση νοσοκομείων, στη διαχείριση ιατρικών διαδικασιών και στην παρακολούθηση ασθενών χωρίς να απαιτείται άμεση επαφή.

•  Τηλεϊατρική & Έξυπνες Εφαρμογές Υγείας

Η τηλεϊατρική έχει αναδειχθεί ως μια από τις πιο σημαντικές τεχνολογίες κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Μέσω τηλεδιασκέψεων και απομακρυσμένων διαγνώσεων, οι γιατροί μπορούν να προσφέρουν ιατρική βοήθεια σε ασθενείς που δεν μπορούν να μετακινηθούν ή δεν έχουν πρόσβαση σε τοπικούς πόρους υγειονομικής περίθαλψης. Παράλληλα, οι έξυπνες εφαρμογές υγείας επιτρέπουν την παρακολούθηση των συμπτωμάτων των ασθενών και την έγκαιρη παρέμβαση, περιορίζοντας τη διάδοση λοιμώξεων.

 Το Μέλλον της Δημόσιας Υγείας σε Έναν Μεταβαλλόμενο Πλανήτη

Η σύνδεση της κλιματικής αλλαγής με τις νέες πανδημίες δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας – είναι η πραγματικότητα που ζούμε και βλέπουμε να εξελίσσεται. Ευτυχώς, η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει τον ισχυρότερο μας σύμμαχο στην προστασία της παγκόσμιας υγείας. Το ερώτημα είναι: θα επενδύσουμε αρκετά για να προλάβουμε την επόμενη κρίση;

Πηγή:https://earth.org/environmental-degradation-climate-change-and-infectious-diseases-whats-the-link/

Άρθρο επιμελημένο από τον Δημήτρη Παπανδρέου

Έξυπνες Πόλεις και Κλιματική Κρίση: Πώς η Τεχνολογία Οδηγεί την Αλλαγή

                       

                           (Πήγη: https://www.in.gr/2021/07/15/in-science/perivallon-b-science/klimatiki-allagi-poies-megales-allages-fernei-sxedio-tis-ee/)

Η κλιματική κρίση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα, επηρεάζοντας κάθε πτυχή της ζωής μας. Οι πόλεις, ως μεγάλα αστικά κέντρα συγκέντρωσης πληθυσμού και οικονομικής δραστηριότητας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως τα κύματα καύσωνα, οι πλημμύρες και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, πολλές πόλεις παγκοσμίως υιοθετούν τεχνολογικές λύσεις και μετατρέπονται σε "έξυπνες πόλεις", όπου η καινοτομία χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της βιωσιμότητας, της ενεργειακής αποδοτικότητας και της ανθεκτικότητας στο κλίμα.

1. Internet of Things (IoT) και Ανάλυση Δεδομένων

Η τεχνολογία Internet of Things (IoT) παίζει καθοριστικό ρόλο στις έξυπνες πόλεις, καθώς επιτρέπει τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο από αισθητήρες που είναι εγκατεστημένοι σε υποδομές, δρόμους, κτίρια και δημόσιες συγκοινωνίες. Αυτά τα δεδομένα βοηθούν τις αρχές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και την πρόληψη περιβαλλοντικών κρίσεων.

Για παράδειγμα, η Σιγκαπούρη χρησιμοποιεί αισθητήρες IoT για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα και την πρόβλεψη επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ενώ η Κοπεγχάγη έχει υιοθετήσει ένα σύστημα έξυπνου φωτισμού, το οποίο μειώνει την κατανάλωση ενέργειας προσαρμόζοντας τη φωτεινότητα ανάλογα με την κίνηση στους δρόμους.

2. Έξυπνη Διαχείριση Ενέργειας και Ανανεώσιμες Πηγές

Η ενεργειακή απόδοση είναι κρίσιμος παράγοντας για τη βιωσιμότητα των αστικών περιοχών. Οι έξυπνες πόλεις υιοθετούν έξυπνα δίκτυα (smart grids), τα οποία επιτρέπουν την αμφίδρομη ροή ενέργειας μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών, ενώ παράλληλα ενσωματώνουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως ηλιακά και αιολικά συστήματα.

Μία από τις πιο καινοτόμες πόλεις σε αυτόν τον τομέα είναι το Άμστερνταμ, η οποία έχει αναπτύξει ένα σύστημα αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας, επιτρέποντας στα νοικοκυριά να πωλούν την παραγόμενη ηλιακή ενέργεια πίσω στο δίκτυο μέσω blockchain τεχνολογίας.

3. Βιώσιμες Μετακινήσεις και Ηλεκτροκίνηση

Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις μετακινήσεις αποτελεί βασικό στόχο των έξυπνων πόλεων. Τεχνολογίες όπως τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs), τα αυτόνομα μέσα μεταφοράς και οι εφαρμογές έξυπνης κινητικότητας μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα.

Ένα επιτυχημένο παράδειγμα είναι η Βαρκελώνη, η οποία έχει εγκαταστήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο σταθμών φόρτισης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ενώ η Ουτρέχτη χρησιμοποιεί τα ηλεκτρικά λεωφορεία της ως αποθήκες ενέργειας, επιστρέφοντας πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο όταν δεν κινούνται.

4. Ανθεκτικότητα και Κλιματική Προσαρμογή

Οι έξυπνες πόλεις δεν εστιάζουν μόνο στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αλλά και στην προσαρμογή στις ήδη υπάρχουσες συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η χρήση συστημάτων πρόγνωσης καταστροφών, η πράσινη υποδομή και η ανθεκτική πολεοδομία συμβάλλουν στην προστασία των πολιτών από ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η Νέα Υόρκη, για παράδειγμα, μετά το πέρασμα του τυφώνα Sandy, επένδυσε στη δημιουργία ανθεκτικών κτιρίων και υποδομών με συστήματα αποστράγγισης, ενώ το Παρίσι αναπτύσσει "ψυχρούς διαδρόμους" με δεντροστοιχίες και υλικά που μειώνουν την υπερθέρμανση της πόλης.

Συμπεράσματα

Οι έξυπνες πόλεις αντιπροσωπεύουν το μέλλον της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, αξιοποιώντας την τεχνολογία για να μειώσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση. Ωστόσο, η επιτυχία τους εξαρτάται από τη συνεργασία των τοπικών αρχών, των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει τις λύσεις, αλλά η κοινωνική αποδοχή και η σωστή πολιτική στρατηγική είναι απαραίτητες για την πραγματική αλλαγή.

Μπορούμε να χτίσουμε πόλεις που όχι μόνο θα αντέχουν στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά θα γίνουν πρότυπα βιώσιμης διαβίωσης για τις μελλοντικές γενιές. Είναι στο χέρι μας να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία προς αυτή την κατεύθυνση.

Πηγή: https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/17350

Άρθρο επιμελημένο από την Ελένη Κοτσαύτη