Κλιματική Κρίση και Κοινωνική Πολιτική

                                                     

(Πηγή: https://gr.boell.org/el/2020/02/06/responding-climate-crisis-through-social-solidarity-economy-role-public-policies)

Η κλιματική κρίση δεν είναι μόνο ένα οικολογικό πρόβλημα. Είναι και κοινωνικό, οικονομικό, ηθικό. Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει όλους το ίδιο: οι πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες –οι φτωχότεροι, οι ηλικιωμένοι, οι άστεγοι, οι μετανάστες, οι κάτοικοι υποβαθμισμένων περιοχών– είναι αυτοί που πλήττονται πρώτοι και σφοδρότερα. Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινωνική πολιτική αποκτά κομβική σημασία.

Η Κλιματική Ανισότητα Είναι Πραγματική

Όπως επισημαίνει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO), οι κλιματικές επιπτώσεις επιτείνουν τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες: απώλειες εισοδήματος, καταστροφή κατοικιών, ανεργία, επισιτιστική ανασφάλεια. Για παράδειγμα:

Οι καύσωνες πλήττουν περισσότερο όσους ζουν χωρίς επαρκή ψύξη, σε υποβαθμισμένες κατοικίες ή εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.

Οι πλημμύρες καταστρέφουν φτωχούς οικισμούς που χτίστηκαν χωρίς ασφάλεια ή υποδομές.

Οι αγροτικές κοινότητες, εξαρτώμενες από ευάλωτα οικοσυστήματα, βλέπουν τη γη τους να ερημοποιείται.

Ο Ρόλος της Κοινωνικής Πολιτικής στην Κλιματική Ανθεκτικότητα

Μια σύγχρονη κοινωνική πολιτική οφείλει να ενσωματώνει την περιβαλλοντική διάσταση. Δεν μιλάμε πλέον για ξεχωριστές πολιτικές «πρόνοιας» και «προστασίας του περιβάλλοντος», αλλά για ένα ενιαίο μοντέλο κοινωνικο-οικολογικής προστασίας.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Επενδύσεις σε πράσινες δημόσιες υποδομές (π.χ. δέντρα, φυσική σκίαση, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια κοινωνικής κατοικίας).

Δίκαιη μετάβαση στην πράσινη οικονομία με προγράμματα επανεκπαίδευσης και στήριξης εργαζομένων που πλήττονται από την απολιγνιτοποίηση.

Κλιματικό επίδομα για ευάλωτες ομάδες που επωμίζονται το κόστος της ενεργειακής μετάβασης (π.χ. αύξηση τιμών ρεύματος).

Τοπικές πολιτικές κοινωνικής συνοχής που ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό μέτρων προσαρμογής.

Τεχνολογίες με Ανθρωποκεντρικό Σχεδιασμό

Ο σχεδιασμός των συστημάτων πρέπει να εστιάζει στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Οι κοινότητες δεν είναι απλοί χρήστες τεχνολογίας – είναι συμμέτοχοι. Όπως δείχνουν έρευνες του UNDRR (2023), η συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό των συστημάτων προειδοποίησης αυξάνει την αποδοτικότητα και αποδοχή τους.

Βασικές αρχές:

· Συμμετοχικός σχεδιασμός με τη συμβολή της τοπικής κοινωνίας.

· Εκπαίδευση και προσβασιμότητα σε κάθε ηλικία και κοινωνική ομάδα.

· Διαφάνεια αλγορίθμων και δυνατότητα παρέμβασης/ελέγχου από δημόσιους φορείς.

Μπορεί η Καινοτομία να Σώσει Ζωές;

Η απάντηση είναι ναι — αλλά όχι μόνη της. Η τεχνολογική καινοτομία οφείλει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, θεσμικής ετοιμότητας και δικαιοσύνης. Οι τεχνολογίες δεν είναι πανάκεια, αλλά εργαλεία: η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης, τους στόχους και τις αξίες που τις καθοδηγούν.

Από την Προστασία στην Ενδυνάμωση

Η κοινωνική πολιτική δεν είναι απλώς μηχανισμός αποζημίωσης. Μπορεί και πρέπει να είναι εργαλείο ενδυνάμωσης των κοινοτήτων απέναντι στην κλιματική αβεβαιότητα. Η ενίσχυση της συμμετοχικής διακυβέρνησης, η προώθηση της τοπικής και αλληλέγγυας οικονομίας και η πρόσβαση στη γνώση και στην τεχνολογία αποτελούν θεμελιώδεις άξονες.

Κλιματική Δικαιοσύνη: Όχι Απλώς Πράσινη, αλλά και Κοινωνική Πολιτική

Η κλιματική κρίση μας υπενθυμίζει ότι η αδικία δεν είναι τυχαία – είναι δομική. Για να μιλήσουμε για κλιματική δικαιοσύνη, δεν αρκεί να μειώσουμε εκπομπές. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι κανείς δεν μένει πίσω. Όπως γράφει η Naomi Klein: «Η μάχη για τη Γη είναι μάχη για την αξιοπρέπεια».

Συμπεράσματα

Η κοινωνική πολιτική στην εποχή της κλιματικής κρίσης δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους του 20ού αιώνα. Απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο: πράσινο, συμμετοχικό, δίκαιο. Ο αγώνας ενάντια στην κλιματική αλλαγή είναι ταυτόχρονα αγώνας για κοινωνική δικαιοσύνη. Και αυτός ο αγώνας ξεκινά από σήμερα, στις γειτονιές μας, στα σχολεία, στις αποφάσεις πολιτικής.

Η κλιματική κρίση και η εξάντληση των φυσικών πόρων καθιστούν επιτακτική την ανάγκη μετάβασης από το παραδοσιακό, γραμμικό οικονομικό μοντέλο (παραγωγή-κατανάλωση-απόρριψη) σε ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας. Η τεχνολογία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, επιτρέποντας τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων, τη μείωση των αποβλήτων και τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών ευκαιριών που προωθούν τη βιωσιμότητα.

Πηγή: https://www.metarithmisi.gr/content/klimatike-krise-kai-koinonike-sunokhe

Άρθρο επιμελημένο από την Κοτσαύτη Ελένη

 

Η τεχνολογία προβλέπει ποιες κατοικίες θα πλημμυρίσουν: Όπλο στα χέρια των δήμων ή άλλοθι αδράνειας;

 

Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση επιδεινώνει την ένταση και τη συχνότητα των πλημμυρικών φαινομένων, η τεχνολογία κάνει τη διαφορά.
Το ρεπορτάζ του Inside Story αποκάλυψε ότι αρκετοί δήμοι στην Ελλάδα έχουν ήδη στα χέρια τους εργαλεία που προβλέπουν με ακρίβεια ποιες ακριβώς κατοικίες πρόκειται να πλημμυρίσουν σε ένα έντονο βροχολογικό επεισόδιο.
Η πληροφορία αυτή βασίζεται σε γεωχωρικά δεδομένα, μοντέλα κινδύνου και ανάλυση χαρτών ροής νερού.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι: αξιοποιείται πράγματι αυτή η γνώση για την προστασία των πολιτών ή μένει αναξιοποίητη σε κάποιο συρτάρι;

Η καινοτομία αυτή αποτελεί τεχνολογικό επίτευγμα.
Ειδικά πληροφοριακά συστήματα, όπως τα εργαλεία εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου και τα μοντέλα υδρολογικής και υδραυλικής προσομοίωσης, επιτρέπουν την πρόβλεψη πλημμυρικών φαινομένων με πολύ υψηλή γεωχωρική ανάλυση – ακόμη και σε επίπεδο μεμονωμένου οικοδομικού τετραγώνου ή συγκεκριμένου ακινήτου.
Η ακρίβεια αυτή επιτυγχάνεται μέσα από τη διασύνδεση πολλαπλών πηγών δεδομένων και την εκτέλεση πολύπλοκων υπολογιστικών μοντέλων.

Συγκεκριμένα, η διαδικασία περιλαμβάνει:

• Συλλογή γεωχωρικών δεδομένων υψηλής ανάλυσης, μέσω δορυφορικών ή αεροφωτογραφικών λήψεων (LIDAR), για να καταγραφεί η υψομετρική μορφολογία και η φυσική ροή του νερού.
• Χαρτογράφηση υποδομών και χρήσεων γης, με έμφαση σε αποχετευτικά δίκτυα, δρόμους, δομή εδάφους και κάλυψη (π.χ. πράσινο, άσφαλτος).
• Υδρολογική προσομοίωση της απορροής βρόχινου νερού και υπολογισμός παροχών σε κρίσιμες ζώνες.
• Υδραυλική προσομοίωση της πλημμυρικής ροής με εργαλεία όπως HEC-RAS ή MIKE FLOOD, για να προσδιοριστεί πού θα κατευθυνθεί το νερό και ποια ακίνητα θα επηρεαστούν.
• Χαρτογράφηση κινδύνου, με διαβάθμιση της έντασης της αναμενόμενης πλημμύρας και δυνατότητα εντοπισμού ακόμη και μεμονωμένων κατοικιών.
  
  
  
  
  
  
  πηγή http://beyond-eocenter.eu/index.php/web-services/floodhub

Τα εργαλεία αυτά μπορούν να απαντήσουν με σαφήνεια σε κρίσιμα ερωτήματα όπως:
Ποια σπίτια θα πλημμυρίσουν;
Πόσοι κάτοικοι θα επηρεαστούν;
Ποιοι δρόμοι θα αποκλειστούν; – και να οδηγήσουν σε στοχευμένες προληπτικές ενέργειες.

Η τεχνολογία δεν προβλέπει απλώς τον κίνδυνο – τον “χαρτογραφεί” με χειρουργική ακρίβεια. Δίνει έτσι στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να δράσουν με αποτελεσματικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει πολιτική βούληση.

Όμως, η ύπαρξη της πληροφορίας δεν ισοδυναμεί με δράση.
Πολλοί δήμοι δεν αξιοποιούν τα εργαλεία, δεν ενημερώνουν τους πολίτες ή επικαλούνται θεσμικά, οικονομικά ή νομικά εμπόδια.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: οι ίδιες περιοχές πλημμυρίζουν ξανά και ξανά, χωρίς ουσιαστική αλλαγή.

Η τεχνολογία προσφέρει τη δυνατότητα μετατροπής της “άγνοιας κινδύνου” σε στοχευμένη πρόληψη.
Αλλά χωρίς θεσμική και πολιτική κινητοποίηση, παραμένει εργαλείο στα χαρτιά.
Χρειάζεται μια νέα αντίληψη αστικής διακυβέρνησης όπου ο δήμος γίνεται φορέας ανθεκτικότητας, όχι απλώς διαχειριστής κρίσεων.

Και τελικά: Η μη αξιοποίηση της πρόγνωσης όταν υπάρχει, συνιστά ευθύνη.
Δεν υπάρχουν πια δικαιολογίες περί αιφνιδιασμού από τη φύση.
Οι τοπικές και κρατικές αρχές οφείλουν να χρησιμοποιούν κάθε διαθέσιμο τεχνολογικό και επιστημονικό εργαλείο, όχι μόνο για την αντίδραση αλλά για την αποτροπή των καταστροφών.

Η τεχνολογία είναι εδώ. Η πολιτική βούληση είναι το ζητούμενο.

Πηγή https://insidestory.gr/article/o-dimos-soy-xerei-poia-spitia-tha-plimmyrisoyn-stin-periohi-soy