Τα Πλεονεκτήματα της Γεωπληροφορικής στις Φυσικές Καταστροφές

Η εκπόνηση της μεταπτυχιακής μου εργασίας με θέμα την ανάλυση της επικινδυνότητας για πυρκαγιές και πλημμύρες στην Περιφερειακή Ενότητα Χίου, με έμφαση στη νήσο Χίο, κατέδειξε περίτρανα την αξία των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) ως εργαλείου για την κατανόηση και αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Η εργασία, η οποία περιλάμβανε τη δημιουργία χαρτών και την ανάλυση παραγόντων όπως η μορφολογία του εδάφους, η χρήση γης και το υδρογραφικό δίκτυο, ανέδειξε τα πολλαπλά πλεονεκτήματα των GIS, τα οποία θα αναλυθούν στη συνέχεια.

Ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα των GIS είναι η δυνατότητα αποτελεσματικής απεικόνισης και οπτικοποίησης γεωχωρικών δεδομένων. Στο πλαίσιο της εργασίας, το λογισμικό ArcGIS Pro 3.4.2 της Esri χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία χαρτών που απεικονίζουν την ορεογραφική διαμόρφωση της Χίου, τις κλίσεις των εδαφών, τις χρήσεις γης και το υδρογραφικό δίκτυο. Αυτοί οι χάρτες, όπως ο Χάρτης 1 (TIN - Triangulated Irregular Network)  που απεικονίζουν την ορεογραφική διαμόρφωση, προσέφεραν μια σαφή και κατανοητή εικόνα της γεωγραφικής κατανομής των φαινομένων και των παραγόντων που επηρεάζουν την εκδήλωση φυσικών καταστροφών. Η οπτικοποίηση των δεδομένων μέσω των GIS επέτρεψε την άμεση αντίληψη των χωρικών σχέσεων και μοτίβων, καθιστώντας ευκολότερη την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.   

Χάρτης 1 ορεογραφικός.

Επιπλέον, τα GIS προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες χωρικής ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων. Στην εργασία, τα GIS χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση της υψομετρικής κατανομής, των κλίσεων του εδάφους και των χρήσεων γης, με σκοπό την εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων σχετικά με την επικινδυνότητα για πυρκαγιές και πλημμύρες. Για παράδειγμα, η ανάλυση κλίσεων επέτρεψε τον εντοπισμό περιοχών με αυξημένο κίνδυνο διάβρωσης και πλημμυρών, ενώ η επεξεργασία των δεδομένων χρήσης γης οδήγησε στην αναγνώριση περιοχών με υψηλή περιεκτικότητα σε εύφλεκτη ύλη και επομένως αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς.  

Ένα άλλο σημαντικό πλεονέκτημα των GIS είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης και διαχείρισης δεδομένων από πολλαπλές πηγές. Στην εργασία, τα δεδομένα προήλθαν από τρεις κύριες πηγές: την πλατφόρμα Copernicus Corine Land Cover, την ιστοσελίδα GEODATA και την υπηρεσία EarthData. Τα GIS επέτρεψαν την ενοποίηση και την επεξεργασία αυτών των δεδομένων, παρά τις διαφορές στα γεωγραφικά συστήματα αναφοράς και τις μορφές δεδομένων, διευκολύνοντας την ολοκληρωμένη ανάλυση της περιοχής μελέτης. 

Επιπρόσθετα, τα GIS προσφέρουν εργαλεία για τη δημιουργία θεματικών χαρτών, οι οποίοι εστιάζουν σε συγκεκριμένα στοιχεία ή φαινόμενα. Στην εργασία, δημιουργήθηκαν θεματικοί χάρτες που απεικονίζουν την ορεογραφική διαμόρφωση, τις κλίσεις των εδαφών, τις χρήσεις γης, τις λεκάνες απορροής και το υδρογραφικό δίκτυο. Αυτοί οι χάρτες συνέβαλαν στην εις βάθος κατανόηση των γεωμορφολογικών και περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών της Χίου και στην εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης φυσικών καταστροφών.  

Τέλος, τα GIS διευκολύνουν την παρουσίαση και επικοινωνία των αποτελεσμάτων. Οι πίνακες και τα γραφήματα που δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια των GIS, επέτρεψαν την αποτελεσματική οπτικοποίηση και ερμηνεία των δεδομένων, καθιστώντας την πληροφορία πιο προσβάσιμη και κατανοητή.   

Συνοψίζοντας, τα GIS προσφέρουν μια σειρά από σημαντικά πλεονεκτήματα στην ανάλυση και διαχείριση φυσικών καταστροφών. Η ικανότητα χωρικής οργάνωσης και οπτικοποίησης, η ανάλυση και επεξεργασία δεδομένων, η ενσωμάτωση δεδομένων από πολλαπλές πηγές, η δημιουργία θεματικών χαρτών και η αποτελεσματική παρουσίαση των αποτελεσμάτων καθιστούν τα GIS ένα απαραίτητο εργαλείο για την κατανόηση, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.

Πηγή: Ευελπίδου Ν., Αντωνίου Β. 2015, Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, ΣΕΑΒ, www.kallipos.gr

Ολόκληρη η εργασία στον σύνδεσμο: https://drive.google.com/file/d/1WCXm9G_3P90berE44HSJju-43VtWj_wg/view?usp=drive_link

Άρθρο επιμελημένο από τον Δημήτριο Αζαμπίδη.