Η τεχνολογία CCS: Λύση ή απειλή για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες;

πηγή φωτογραφίας

https://herema.gr/el/ccs-ugs/carbon-capture-and-storage/

Η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, γνωστή ως CCS (Carbon Capture and Storage), προβάλλεται τα τελευταία χρόνια ως ένα υποσχόμενο «όπλο» κατά της κλιματικής αλλαγής. Η βασική της ιδέα είναι απλή: δεσμεύουμε το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) πριν φτάσει στην ατμόσφαιρα και το αποθηκεύουμε σε υπόγειες γεωλογικές δομές. Στην πράξη όμως, και ιδίως όταν πρόκειται για εφαρμογές όπως αυτή που σχεδιάζεται στον Πρίνο της Θάσου, τα ερωτήματα και οι ανησυχίες είναι πολλά.

---

Τι είναι το CCS;

Η τεχνολογία CCS περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:

1. Δέσμευση του CO₂ από σταθμούς παραγωγής ενέργειας ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
2. Μεταφορά του διοξειδίου, συνήθως μέσω αγωγών ή πλοίων.
3. Αποθήκευση του σε γεωλογικούς σχηματισμούς, όπως εξαντλημένα κοιτάσματα πετρελαίου ή φυσικού αερίου, όπως αυτό του Πρίνου.

Η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο είναι το πρώτο τέτοιο έργο που προωθείται στην Ελλάδα, με στόχο την «αντιμετώπιση» των εκπομπών από τη βαριά βιομηχανία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η πρώτη φάση προβλέπει αποθήκευση 1 εκατ. τόνου CO₂ ετησίως, με επέκταση στα 3 εκατ. στη δεύτερη φάση.

---

Οι υποσχέσεις και η πραγματικότητα

Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας CCS τη βλέπουν ως μεταβατική λύση για τη μείωση των εκπομπών, ειδικά σε τομείς όπως η τσιμεντοβιομηχανία και οι αερομεταφορές, όπου η απαλλαγή από τον άνθρακα θεωρείται δύσκολη. Ωστόσο, οι ενστάσεις είναι σοβαρές:

• Η WWF προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι της τεχνολογίας είναι σοβαρότεροι από τα πιθανά οφέλη, και πως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων. Επίσης, απορρίπτει κάθε μορφή δημόσιας επιδότησης για τέτοια έργα.
  https://wwfeu.awsassets.panda.org/downloads/wwf_greenpeace_comments2eia_prinosccs-25feb2025-.pdf
• Το Ευρωπαϊκό Επιστημονικό Συμβούλιο για την Κλιματική Αλλαγή τονίζει ότι το CCS μπορεί να έχει νόημα μόνο για υπολειμματικές εκπομπές – όχι ως άλλοθι για συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.
  
  
  
  
  
  

---

Οι κίνδυνοι για τον Πρίνο και τη Θάσο

Η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα σχέδιο με πολύπλοκες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες:

• Διαρροές CO₂ σε κάθε στάδιο της διαδικασίας μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές στο θαλάσσιο και παράκτιο οικοσύστημα.
• Η περιοχή της Θάσου είναι σεισμογενής, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα βιομηχανικού ατυχήματος.
• Η τοπική κοινωνία απειλείται με μετατροπή της σε «αποθήκη» αέριων αποβλήτων για όλη την Ευρώπη.
• Ο τουρισμός, η αλιεία και η τοπική οικονομία θα μπορούσαν να υποστούν μη αναστρέψιμη ζημιά, ακόμη και από μια φήμη διαρροής.

---

CCS: Μια πράσινη μάσκα για το γκρι μέλλον;

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιείται από τις βιομηχανίες για να παρακάμψουν τη μείωση των εκπομπών και το κόστος ρύπων, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο.
 Όπως παρατηρεί ο περιβαλλοντολόγος Κώστας Νικολάου, η επιλογή του CCS δεν είναι μεταβατική, αλλά μονιμοποιεί την καύση απορριμμάτων και ορυκτών καυσίμων, και τελικά διαιωνίζει την κλιματική κρίση αντί να τη θεραπεύει.
https://www.infolibre.gr/2025/03/17/to-prasino-xeplyma-orykton-kaysimon-me-apothikeysi-viomichanikon-ekpompon-co2-sti-thaso/?fbclid=IwY2xjawJfAEBleHRuA2FlbQIxMAABHjbx3tGWhaJ26XjFdbWxr_1y35nba9Z4Vlp-WEMHjA6Diu2jMvEo2calDMag_aem_zwVl8OohilDiRugTfrCq7Q

---

Υπάρχουν εναλλακτικές;

Ασφαλώς. Η μείωση των εκπομπών CO₂ μέσω μικρής κλίμακας ΑΠΕ, απολιγνιτοποίησης, αποκατάστασης δασών και συμμετοχικών ενεργειακών κοινοτήτων είναι πολύ πιο ασφαλείς, αποτελεσματικές και κοινωνικά δίκαιες λύσεις. Ένα μέρος μόνο των καμένων δασών της χώρας θα μπορούσε να απορροφήσει το ισοδύναμο των 3 εκατ. τόνων CO₂ που προτείνεται να θαφτεί στον Πρίνο.

πηγή
ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ Γεωπόνος, Δρ. Εδαφολογίας, πρ. Διευθυντής Ινστιτούτου Βιομηχανικών & Κτηνοτροφικών Φυτών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, Παράρτημα ΕΝΑ Θεσσαλίας

---

Συμπερασματικά

Η τεχνολογία CCS δεν είναι η μαγική λύση που θα μας σώσει από την κλιματική κρίση. Αντίθετα, κινδυνεύει να γίνει ένα επικίνδυνο άλλοθι για τη διαιώνιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και τη μεταφορά των περιβαλλοντικών κινδύνων σε τοπικές κοινωνίες, όπως αυτές γύρω από τον Πρίνο και τη Θάσο.
Χρειαζόμαστε πολιτικές που μειώνουν στη ρίζα τις εκπομπές και όχι τεχνολογίες που τις κρύβουν «κάτω από το χαλί» της θάλασσας.

Πηγές

https://insidestory.gr/article/desmeysi-anthraka-i-magiki-tehnologia-poy-tha-mas-sosei-apo-tin-klimatiki-allagi

Άρθρο επιμελημένο από τον Στέργιο Ηλιόπουλο